Miejsca pamięci narodowej cd.


_images/brak.jpeg

   Mogiła żołnierzy Wojska Polskiego na cmentarzu w Czarnej

 
Miejsca pamięci narodowej w gminie Stąporków

Gdy w pierwszych dniach września 1939 roku Niemcy wtargnęli na Ziemię Stąporkowską nie spodziewali się  tak zdecydowanego oporu ze strony  polskich  żołnierzy. Najeźdźcy pewni łatwego zwycięstwa,  musieli stawić czoła bohaterskim oddziałom mjr Grabińskiego oraz mjr Korsaka.  Dopiero atak niemieckich czołgów zmusił żołnierzy polskich do opuszczenia swych stanowisk.

Dnia 8 września 1939 roku Niemcy zajęli Stąporków rozpoczynając tym samym   tragiczny okres okupacji i terroru. Wydano rozporządzenia według których nakazano natychmiast rozstrzeliwać stawiających zbrojny opór. Za każdego zranionego bądź zabitego Niemca miało zginąć  trzech polskich zakładników.

 

To jednak nie odstraszyło  polskiej ludności gotowej  ryzykować wlasne życie  w obronie kraju. Gdy w lasy koneckie przybył oddział majora Henryka Dobrzańskiego "Hubala", jedyny oddział, który nie złożył broni po kapitulacji Polski,  do jego  szeregów dołączali mieszkańcy okolicznych wsi.

 Czarna

W okolicach Czarnej 8 września  1939 roku doszło do walki żołnierzy polskich z II Batalionu 165 Pułku Piechoty dowodzonego przez ppłka Gromadzkiego z niemieckim oddziałem zmotoryzowanym z 2 Dywizji Lekkiej. Śmierć  poniosło  kilkunastu polskich żołnierzy . Po walce batalion wycofał się na Wierzbicę.

fot. AWerens

 

Wydarzenie to upamiętnia znajdująca się na cmentarzu parafialnym mogiła opatrzona napisem:  TU SPOCZYWAJĄ  ŻOŁNIERZE  WOJSKA POLSKIEGO  POLEGLI W  OBRONIE OJCZYZNY W 1939 ROKU POKÓJ ICH DUSZOM; na osobnej tabliczce napis: WSRÓD NIEZNANYCH SPOCZYWA  JAN PARSZEWSKI LAT 30 ROZSTRZELANY W 1939 R. " Orle biały okryj mnie swoim skrzydłem"

W 1944 roku linia kolejowa Skarżysko - Końskie była obiektem częstych ataków partyzanckich oddziałów , szczególnie w okolicach stacji Niekłań. W czasie akcji dywersyjnych, niszczenia torów kolejowych, urządzeń sygnalizacyjnych, poległo kilku partyzantów.  Ich mogiły znajdują się na cmentarzu w Czarnej.

 Mogiły ofiar wojny,  1940 -  1944

fot.AWerens

-ŚP  TU SPOCZYWAJĄ PARTYZANCI  POLEGLI W 1944 R. "POKÓJ ICH DUSZOM"

- ŚP  LESZEK ZARĘBSKI ŻOŁNIERZ AK PS. "MALEC"  UCZEŃ LO KOŃSKIE. Na płasko położonej płycie wyryty napis :TU SPOCZYWA PARTYZANT ps. MALEC ŻYŁ 18 LAT ZGINĄŁ W 1944 ROKU NA STACJI NIEKŁAŃ  "CZEŚĆ JEGO PAMIĘCI".

fot. AWerens

-ŚP WŁADYSŁAW GÓRECKI ŻYŁ LAT 25 ZGINĄŁ 29.IX.1944  R. W BITWIE POD GRUSZKOM POKÓJ JEGO DUSZY

-ŚP STANISŁAW MŁOTKIEWICZ ŻYŁ LAT 32 ZAMORDOWANY  7.IV.1940 R.
- SYMBOLICZNY NAGROBEK Z FOTOGRAFIĄ ZMARŁEGO W OŚWIĘCIMIU LUDWIKA JAŚKOWSKIEGO L.20, NR OBOZOWY 117854.
-  Symboliczny nagrobek : JAN JEDYNAK 13.6.1904 ZM. 22.3. 1942 W OŚWIĘCIMIU

Czarniecka Góra

W elewacji frontowej  budynku Świętokrzyskiego Centrum Rehabilitacji znajduje się tablica z wyrytym znakiem  miejsca pamięci narodowej oraz napisem: W LATACH 1942 -1944 W BUDYNKU TYM MIEŚCIŁA SIĘ SIEDZIBA ŻANDARMERII NIEMIECKIEJ. MIEJSCE UŚWIĘCONE KRWIĄ LUDNOŚCI POLSKIEJ  I ŻYDOWSKIEJ. CZEŚĆ ICH PAMIĘCI . CZARNIECKA GÓRA WRZESIEŃ 1985 R.

Zimą 1939 roku w budynku dawnego sanatorium  w Czarnieckiej Górze zakwaterowany został  oddział hitlerowskiej policji ze 111 batalionu. Oddział uczestniczył w akcji pacyfikacyjnej  przeprowadzonej na przełomie marca i kwietnia 1940 roku pod pretekstem zwalczania mjr Henryka Dobrzańskiego "Hubala" oraz jego żołnierzy. Jednym z takich aktów terroru wobec  mieszkańców okolicznych wiosek było  zamordowanie  członków rodziny Gutów w miejscowości Koprusa , dnia 4 kwietnia 1940 roku.
Na początku 1941 roku na miejsce wyżej wymienionej jednostki do Czarnieckiej Góry przybyła  3 kompania 305 batalionu policji, która uczestniczyła w aktach  terroru na ziemi koneckiej do około 1944 roku.

Duraczów

Mogiła nieznanego żołnierza
W  odległości okołu 200 m od wsi  w lesie, mogiła nieznanego żołnierza Wojska Polskiego, prawdopodobnie poległego  w 1940 roku.
                                                                   Furmanów
Pomnik żołnierzy AK, 1943

fot.AWerens

Pomnik przy drodze Niekłań (Furmanów) - Wólka Zychowska, na skraju lasu - w formie  żelaznego krzyża  z wiszącą, metalową figurą  ukrzyżowanego Chrystusa,  na trzystopniowej  , kamiennej podstawie.  W górnej części podstawy żeliwny  orzeł, w dolnej części, na narożnikach - stojące łuski armatnie. W podstawie granitowa  tablica z napisem: " TU ZGINĘLI  W WALCE Z NIEMCAMI 14.X.1943 ŻOŁNIERZE PARTYZ. ZGRUPOWAŃ ŚWIĘTOKRZYSKICH AK PONURY  Z II ZGRUPOWANIA "ROBOTA" - PPOR. CICHOCIEMNY "ROBOT" WALDEMAR SZWIEC - B. ŻOŁNIERZE WYDZIELONEJ ORGANIZACJI DYW. ZWZ - AK "WACHLARZ" 1941 - 1943.; PCHOR. "STASZEK" STANISŁAW WOLF; ST.STRZ. "GRAŻYNA" GRAŻYNA ŚNIADECKA; ST. STRZ. "AZOR" PIOTR DOWNAR; ST. STRZ. "JASIEK" JAN RYCHTER; PRZECHODNIU POWIEDZ POLSCE,ŻE PADLIŚMY W JEJ OBRONIE.

 

                                                        Wielka Wieś

fot.AWerens

Tablica pamiątkowa ofiar pacyfikacji, 1943
W elewacji frontowej budynku gdzie mieściła się dawniej szkoła podstawowa, obecnie dom pomocy społecznej  - tablica brązowa z napisem:" NASZYM DZIECIOM  BESTIALSKO ZAMORDOWANYM PRZEZ OKUPANTA W WIELKIEJ WSI W DNIU 18.11.1943 R. dalej wymienione nazwiska zamordowanych. W 25 ROCZNICĘ ZWYCIĘSTWA NAD FASZYZMEM W HOŁDZIE  SPOŁECZEŃSTWO POWIATU KONECKIEGO, MAJ 1970. Nad napisem wykuty krzyż Grunwaldu.

 

 W dniu 18 lutego 1943 roku żandarmeria z Końksich oraz policjanci z jednostki stacjonującej w Czarnieckiej Górze dokonali pacyfikacji Wielkiej Wsi w pobliżu Niekłania. W odwet za udzielenie pomocy przez miejscową ludność oddziałowi  partyzantom zamordowano 28 osób i spalono 11 zagród. Wśród ofiar były też dzieci. Osiem miesięcy później Niemcy przeprowadzili kolejną akcję pacyfiakcyjną w Wielkiej Wsi. W potyczce z Niemcami zginął Waldemar Szwiec "Robot".

                                                                                           Modrzewina
Pomnik Partyzantów, 1943

Pomnik na skraju lasu przy leśnej drodze. Wzniesiony z dwóch bloków piaskowca na betonowej podstawie w ozdobnym,  żeliwnym ogrodzeniu. Na wygładzonej ścianie kamienia  wykuty napis: " ZGINĘLI W WALCE Z OKUPANTEM HITLEROWSKIM 3.VII.1943 R. dalej wymienione nazwiska poległych. CZEŚĆ ICH PAMIĘCI MODRZEWINA 1973

                                                                     Niekłań
Pomnik ofiar wojny, 1939 - 1945

fot.AWerens

Pomnik przed kościołem, w formie wysokiego krzyża i bloku piaskowca na granitowej  podstawie.  Od frontu napis z mosiężnych liter UMARLI ZOBOWIĄZUJĄ ŻYJĄCYCH, znak Polski Walczącej oraz tablica inskrypcyjna: PAMIĘCI MIESZKAŃCÓW PARAFII NIEKŁAŃSKIEJ - POLEGŁYCH I ZAMORDOWANYCH  PRZEZ OKUPANTÓW W LATACH 1939 - 1945 ORAZ ŻOŁN. ŚWIĘTOKRZ. ZGRUP. PART.  ARMII KRAJOWEJ "PONURY" II ZGRUP. "ROBOTA"-  por.cichociemnego "CZARKI" JANA ROGOWSKIEGO; ppor. "DOBOSZA" KAROLA NIEDZIELSKIEGO; kpr. "WILKA" JÓZEFA DOMAGAŁY; dalej długa lista nazwisk ofiar wojny.

 Tablica pamiątkowa partyzantów AK

Wewnątrz kościoła parafialnego wmurowana granitowa tablica z wykutym napisem ŚP ppor. CC "ROBOTOWI" WALDEMAROWI M. SZWIECOWI DOWÓDCY II ZGRUPOWANIA ZE ŚWIĘTOKRZYSKICH ZGRUPOWAŃ PART.

fot.aWerens

AK POR. CC "PONUREGO" J. PIWNIKA  ppor.  "DOBOSZOWI" KAROLOWI NIEDZIELSKIEMU TWÓRCY I DOWÓDCY PLACÓWKI SZP - ZWZ - AK "NIEMEN" W NIEKŁANIU ORAZ ICH ŻOŁNIERZY POLEGŁYCH, POMORDOWANYCH I ZMARŁYCH  Z  ZIEMI NIEKŁAŃSKIEJ I KONECKIEJ TABLICĘ TĘ W 41 ROCZNICĘ WALKI POD WIELKĄ WSIĄ  POŚWIĘCAJĄ  PROSZĄC O MODLITWĘ TOWRZYSZE BRONI NIEKŁaŃ , 14.X.1984 R. Po bokach tablicy wyryte :orzełek wojskowy oraz odznaka żołnierzy Świętokrzyskich  Zgrupowań Partyzanckich  AK "Ponury"

Tablica pamiątkowa  żołnierzy AK
Przy wejściu do nawy głównej kościoła  na ścianie, po lewej stronie wmurowana tablica a na niej napis: 

fot.AWerens

BÓG HONOR OJCZYZNA ; PANIE KTÓRYŚ JEST NA NIEBIE PRZYJMIJ DO SWEJ CHWAŁY ŻOŁNIERZY AK ZGRUPOWANIA "SZAREGO" POLEGŁYCH W LASACH NIEKŁAŃSKICH W ROKU 1944 WALCZĄCYCH O NIEPODLEGŁĄ POLSKĘ ;CZEŚĆ ICH PAMIĘCI

 

Cmentarz katolicki w Niekłaniu
Mogiły żołnierzy Wojska Polskiego, 1939 i partyzantów , 1943 - 1944

fot.aWerens
 
 

 - ŻOŁNIERZOM W.P. POLEGŁYM  8.IX.1939 R. W NIEKŁANIU ; STRZ.  MICHAŁ FR. ŻYCHOWSKI ; STRZ. NN ; PARTYZANTOM 25 PP AK POLEGŁYM 5.XI.1944 W BOKOWIE; dalej wymienione nazwiska poległych; CZEŚĆ ICH PAMIĘCI! SPOŁECZEŃSTWO NIEKŁANIA.

                                     Smarków
Pomnik ofiar wojny, 1939 -1945

fot.AWerens

Pomnik przy drodze do wsi Smarków, na skraju lasu w formie bloku kamienia symbolizującego otwartą księgę, z metalowym krzyżem i granitową tablicą inskrypcyjną: 

PAMIĘCI MIESZKAŃCÓW SMARKOWA ZAMORDOWANYCH I ZAMĘCZONYCH PRZEZ NIEMIECKICH OKUPANTÓW W LATACH WOJNY 1939 -1945 ORAZ ŻOŁNIERZY II ZGRUPOWANIA ROBOTA Z PARTYZANCKICH  ZGRUPOWAŃ  GÓR ŚWIĘTOKRZYSKICH AK  "PONUREGO"; KPR. PDCH. "SZCZERBY" - BOGUSŁAWA MODZEROWSKIEGO ;KPR. "WILKA" - ADAMA  WOLFA; STRZ. "GRYFA" - JERZEGO CISZKA POLEGŁYCH 13.IX.1943 R. W WALCE Z ŻANDARMERIĄ  PACYFIKUJĄCĄ SMARKÓW; KRZYŻ TEN I KAMIEŃ POSTAWIONO.  W rogu tablicy  metalowa odznaka żołnierzy Swiętokrzyskich Zgrupowań Partyzanckich  AK "Ponury"

                                                                      Stąporków

Pomnik rodziny Gutów

fot.AWerens

 Pomnik przy ul. Gutów  na terenie dawnej wsi Koprusa ( obecnie w granicach miasta Stąporków)  na polanie pomiędzy zabudowaniami mieszkalnymi. Murowany  w formie prostokątnej ściany, ze ściętym, uskokowym daszkiem, na betonowej podstawie, w ogrodzeniu  z łańcucha w żelaznych rurkach. Od frontu nieregularna płyta z rytym napisem: MIEJSCE UŚWIĘCONE KRWIĄ WYMORDOWANEJ PRZEZ HITLEROWSKICH NAJEŹDŹCÓW  W DNIU 6.IV.1940 R. RODZINY GUTÓW ; JÓZEF GUT LAT 45; WŁADYSŁAWA GUT LAT 42; BOGUMIŁ GUT LAT 12; ZOFIA GUT LAT 2 CZEŚĆ ICH PAMIĘCI.

Podczas zwalczania oddziału mjr Henryka Dobrzańskiego "Hubala" na początku kwietnia 1940 r. Niemcy zamordowali w lesie serbinowskim  Mariana Guta, niespełna 18- letniego chłopca walczącego w tych oddziałach. Dnia 6 kwietnia 1940 roku żandarmii zamordowali całą  rodzinę jeńca: ojca, matkę i dwójkę rodzeństwa, paląc zwłoki wraz z zabudowaniami. Pomnik upamiętnia tamte tragiczne wydarzenia, zaś symboliczna mogiła rodziny Gutów znajduje się na cmentarzu  w Niekłaniu.

                                                                                           Krasna

Pomnik żołnierzy Wojska Polskiego i osób cywilnych , 1939
 Pomnik przy skrzyżowaniu dróg do Stąporkowa i Gustawowa,  otoczony sosnami.  Wzniesiony z piaskowca, w formie  podium poprzedzonego leżącą płytą i dwóch pionowych ścianek. Na jednej ściance - prostokątnej płycie o nierównych brzegach, ozdobionej po bokach ulistnionymi  gałązkami - umieszczona granitowa tablica z napisem:  W DNIU 6.IX.1939 R. W MIEJSCOWOŚCI KRASNA - KOMORÓW TOCZĄC NIERÓWNY BÓJ Z NAJEŹDŹCĄ HITLEROWSKIM  POLEGŁO 32 ŻOŁNIERZY WP 32 DP 7 PUŁKU LEGIONÓW ORAZ BESTIALSKO ZAMORDOWANO 25 MIESZKAŃCÓW; CZEŚĆ ICH PAMIĘCI.

Na stojącej obok ściance wmurowane marmurowe płytki  imitujące narodowe barwy  oraz żeliwny  orzełek wojskowy. Z przodu  leżącej płyty napis  z metalowych liter: KRASNA 1986 r.  Dojście do pomnika wysypane grysem kamiennym, obok metalowy maszt  flagowy.