Lista Produktów Tradycyjnych


Kugiel z Czermna

fot.MRiRW

Produkt wpisany na listę w dniu 03 września 2007 r. w kategorii gotowych dań i potraw.

Kugiel z Czermna to nic innego jak placek ziemniaczany z zapieczonymi w środku kawałkami mięsa. Kształt przybiera od naczynia w jakim jest pieczony. Po upieczeniu i nałożeniu na talerz drewnianą warząchwią potrawa przybiera kształt kopca. Wewnątrz kugiel jest lekko brunatny z odcieniem charakterystycznym dla zapieczonej tarcicy ziemniaczanej, konsystencję ma stałą, zwięzłą, w postaci wilgotnego, kleistego i „ciężkiego” placka, z wyraźnymi kawałkami mięsa i cebuli. Zewnętrzna skórka tzw. przywara jest krucha i chrupiąca, złotawa lub złotawobrunatna. Smak ma typowy słodko-słony. Podawany jest jako pożywna potrawa („baba”) ziemniaczana. Sycąca i bardzo smaczna. Kugiel jedzony jest bezpośrednio po przyrządzeniu, lub następnego dnia po wychłodzeniu i ponownym podsmażeniu porcji.

Tradycja, pochodzenie oraz historia produktu:
Fakt, że kugiel w Czermnie i okolicach przygotowywano od dawien dawna jest bezsporny. Z ust do ust, z pokolenia na pokolenie, przekazywano sobie jego nazwę i sposób przyrządzania. Kugiel obecnie jest potrawą powszechnie znaną zwłaszcza wśród mieszkańców Czermna i okolic, a także Radoszyc. Traktowany jest nawet jak wizytówka kulinarna tych terenów. Pierwotnie jednak był potrawą żydowską. Wtedy też stanowił on danie przeznaczone dla bogatych, drogie i wytworne, kugiel musiał być wykonywany z dodatkiem wielu jaj, stanowiących swoiste lepiszcze. Mięso stanowiła zaś gęsina lub baranina, bowiem kugiel dla Żydów był potrawą koszerną. Wśród Polaków kugiel upowszechnił się w wersji „uboższej”, jako ten ziemniaczany placek wylany do „gęsiorka” lub brytfanny, często bez dodatku mięsa. Oczywiście w miarę możliwości, a najczęściej na największe święta, dodawane były do niego różne gatunki mięsa, dostępne w gospodarstwie.
W wywiadach przeprowadzonych wśród mieszkańców Czermna, Fałkowa i okolic zauważyć można, że przepisy na kugiel różnią się nieco między sobą. Jedni dodają śmietanę, drudzy – mleko, rzadziej – jaja. Niektórzy podsmażają mięso i cebulę przed połączeniem ich z ciastem z utartych ziemniaków, inni wkładają je surowe. Użycie nazwy „kugiel” wskazuje na to, iż potrawa ta była właściwa tylko dla okolic dawnego powiatu przedborskiego i piotrkowskiego, zatem także dla Czermna oddalonego od Przedborza zaledwie o 12 km. Potrawę przygotowywano w wigilię wielkich świąt, po czym pieczono zbiorowo w miejscowej piekarni. Następnego świątecznego poranka, po wyjściu z pierwszej mszy wszyscy kierowali się do piekarni po swój kugiel. Jeszcze ciepły przenosili do domów i zjadali jako świąteczne śniadanie. Obok jajka wielkanocnego i barszczu w wielu domach w Czermnie na śniadanie musiał być podany właśnie kugiel. Co ciekawe, okazjonalne, wspólne pieczenie mieszkańcy Czermna i Przedborza kultywują jeszcze do dziś. Ostatnio kugiel podaje się jako potrawę regionalną, którą można się pochwalić przed gośćmi. Staje się on popularny także na weselach.